Jak dobrać wymiary i zamontować czerpnie dachowe?

Centrala rekuperacyjna może mieć świetne parametry w karcie katalogowej, ale pracuje tylko tak dobrze, jak pozwala jej czerpnia. To przez nią całe świeże powietrze trafia do domu. Za mała albo źle umieszczona czerpnia dławi przepływ, podnosi zużycie prądu i może zasysać powietrze zużyte z wyrzutni. Pokazujemy, jak działa czerpnia dachowa, jakie ma wymiary, jak dobrać ją do centrali i gdzie ją zamontować.

Co to jest czerpnia dachowa?

Czerpnia dachowa to element montowany na połaci dachu, przez który instalacja wentylacji mechanicznej pobiera świeże powietrze z zewnątrz. Nad pokryciem widzisz głowicę, a pod nią przewód, nazywany duktem, prowadzi powietrze do centrali wentylacyjnej.

Czerpnia ma trzy zadania:

• wpuścić do instalacji tyle powietrza, ile potrzebuje centrala, przy możliwie małych oporach,
• zatrzymać deszcz i śnieg, żeby woda nie dostała się do przewodów,
• ograniczyć przedostawanie się zanieczyszczeń, takich jak liście czy owady.

Nie myl czerpni z wyrzutnią. Czerpnia pobiera powietrze świeże, wyrzutnia wyprowadza na zewnątrz powietrze zużyte. Oba elementy mogą wyglądać podobnie, ale pełnią przeciwne funkcje i stoją w różnych miejscach dachu.

Czerpnię można też umieścić na ścianie budynku. Wersja dachowa ma jednak przewagę. Dach to najwyżej położone miejsce na budynku, z dala od ulicy, parkingu i kratek kanalizacyjnych. Łatwiej tam też oddzielić czerpnię od wyrzutni, żeby powietrze zużyte nie wracało do domu.

Jak działa czerpnia w systemie wentylacji mechanicznej i rekuperacji?

Rekuperacja to wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła. Wentylatory centrali wymuszają wymianę powietrza, a wymiennik odzyskuje energię z powietrza usuwanego z domu. Obieg wygląda tak:

1. Centrala zasysa świeże powietrze przez czerpnię.
2. Powietrze przechodzi przez filtr i wymiennik, gdzie ogrzewa się ciepłem odzyskanym z powietrza zużytego.
3. Przewody rozprowadzają je do sypialni, salonu i pokoi.
4. Zużyte powietrze z kuchni, łazienek i WC wraca do centrali, oddaje ciepło i wychodzi na zewnątrz przez wyrzutnię.

Czerpnia stoi więc na samym początku obiegu. Jeśli stawia duży opór, wentylator centrali musi pracować na wyższych obrotach, żeby utrzymać zaprojektowany przepływ. Skutki odczujesz w trzech miejscach: w wyższym rachunku za prąd, w głośniejszej pracy centrali i w szybszym zużyciu wentylatorów.

Czerpnia nie filtruje powietrza. Filtracja odbywa się w centrali, a jej jakość zależy od klasy zastosowanego filtra. Zadaniem czerpni jest dostarczenie do centrali powietrza bez wody, liści i większych zanieczyszczeń, przy jak najmniejszej stracie ciśnienia.

Budowa i kształt czerpni dachowych VILPE

Nasze czerpnie dachowe zaprojektowaliśmy specjalnie dla systemów wentylacji mechanicznej i rekuperacji. W katalogu znajdziesz m.in. czerpnię dachową 160/IS/500.

Ma okrągłą głowicę o średnicy zewnętrznej 300 mm. Kształt głowicy odpowiada za dwie rzeczy: zapewnia wodoszczelność i utrzymuje niskie straty ciśnienia. Woda deszczowa, która trafi na głowicę, spływa do odpływu i nie dostaje się do przewodu. Konstrukcja zapobiega też przedostawaniu się zanieczyszczeń do instalacji.

Czerpnię wykonujemy z polipropylenu odpornego na promieniowanie UV. Materiał jest lekki i zachowuje swoje właściwości przy zmiennej pogodzie. Pracuje w zakresie od minus 30 do plus 80°C, a okresowo wytrzymuje od minus 40 do plus 120°C.

Czerpnia występuje w dwóch wersjach:

• wersja P do montażu na dachach skośnych i płaskich, w sześciu kolorach: czarnym (RAL 9017), brązowym (RAL 8017), szarym (RAL 7015), czerwonym (RAL 3009), ceglastym (RAL 8004) i jasnoszarym (RAL 7040),
• wersja S do montażu na dukcie, w kolorze czarnym (RAL 9017) lub szarym (RAL 7015).

Kolor dobierasz do pokrycia dachowego, więc czerpnia nie odcina się od połaci.

Parametry czerpni: średnica, wysokość i wydajność

Najważniejsze dane techniczne czerpni VILPE:

• średnica duktu (przewodu): Ø160 mm,
• średnica zewnętrzna głowicy: Ø300 mm,
• wysokość ponad połacią dachu: 500 mm,
• wydajność przy oporze 50 Pa: około 560 m³/h,
• materiał: polipropylen odporny na UV,
• zakres pracy: od minus 30 do plus 80°C, okresowo od minus 40 do plus 120°C,
• gwarancja: 20 lat techniczna i 10 lat estetyczna.

Średnica duktu to wymiar przewodu, do którego podłączasz czerpnię. Musi odpowiadać średnicy kanału doprowadzającego powietrze do centrali.

Wysokość 500 mm ponad połacią podnosi wlot powietrza nad pokrycie dachowe i zalegający na nim śnieg.

Wydajność przy oporze 50 Pa mówi, ile powietrza przepłynie przez czerpnię, gdy strata ciśnienia na niej wyniesie 50 paskali. Paskal to jednostka ciśnienia, a 50 Pa jest wartością odniesienia, dzięki której porównasz czerpnie różnych producentów. Im więcej powietrza przy tym samym oporze, tym mniej pracy dla wentylatora centrali i tym niższe zużycie energii.

Jak dobrać wielkość czerpni do wydajności centrali?

Dobór czerpni zaczyna się od centrali, a nie od dachu. Postępuj w trzech krokach:

1. Sprawdź wydajność centrali. Znajdziesz ją w karcie katalogowej, podaną w m³/h. To ilość powietrza, którą centrala pobiera z zewnątrz.
2. Sprawdź prędkość powietrza w króćcu. Króciec to krótki odcinek przewodu, którym podłączasz element do instalacji. W praktyce projektowej prędkość nie powinna przekraczać około 2,5 do 3 m/s. Za mała średnica oznacza hałas i większe straty ciśnienia. Za duża podnosi cenę i gabaryty elementu, ale instalacja pracuje ciszej.
3. Dobierz najbliższą większą średnicę nominalną. Jeśli obliczenia dają wynik pomiędzy dwoma rozmiarami, wybierasz większy.

Czerpnia dachowa INTAKE ma dukt Ø160 mm i przy oporze 50 Pa przepuszcza około 560 m³/h. Porównaj tę wartość z przepływem z karty centrali i z oporem, jaki projektant dopuszcza na wlocie powietrza.

Gdy instalacja potrzebuje przekroju większego niż 160 mm, sprawdź ścienne rozwiązania VILPE IO, dostępne w średnicach 125, 160, 200 i 250 mm.

Pamiętaj też o całej trasie. Długość przewodu i liczba kolan zwiększają opory, dlatego ostateczny dobór należy do projektanta instalacji.

Montaż czerpni dachowej i wymagania lokalizacyjne

Miejsce na dachu ma takie samo znaczenie jak parametry czerpni. Powietrze zużyte z wyrzutni nie może wracać do budynku przez czerpnię. Zalecenia branżowe, oparte na normach PN-EN 13779 i PN-EN 16798 oraz wytycznych ITB, przyjmują takie odległości.

Czerpnia powinna stać:

• co najmniej 8 m od źródeł zanieczyszczeń, takich jak szambo, śmietnik, wyloty spalin czy kratki kanalizacyjne,
• co najmniej 10 m od ruchliwej drogi.

Wyrzutnia powinna stać:

• od 1,5 do 3 m od czerpni w poziomie, a im dalej, tym lepiej,
• od 0,5 do 1,5 m wyżej niż czerpnia, żeby zużyte powietrze nie trafiało do wlotu,
• co najmniej 2 m w poziomie od okien i drzwi.

Czerpnię i wyrzutnię możesz postawić na tej samej połaci albo je rozdzielić, na przykład czerpnia na dachu, a wyrzutnia na elewacji. Decyzję podejmuje projektant na podstawie układu domu i położenia centrali.

Przy samym montażu liczy się szczelność przejścia przez pokrycie. Czerpnię osadza się w przejściu dachowym dopasowanym do typu dachu. Mamy przejścia do dachówki ceramicznej i betonowej, blachodachówki, blachy trapezowej, gontu bitumicznego, pap i membran EPDM. Zestaw zawiera wkręty, uszczelnienia i instrukcję, więc instalator nie musi dorabiać elementów na dachu.

Zaplanuj też dostęp serwisowy. Czerpnia musi być osiągalna do przeglądu i czyszczenia.

Najczęstsze pytania o czerpnie dachowe

Co warto zapamiętać?

Dobra czerpnia dachowa pasuje średnicą do instalacji, ma niskie opory przepływu i stoi we właściwym miejscu dachu, z dala od wyrzutni i źródeł zanieczyszczeń. Od tych trzech warunków zależy, czy centrala osiągnie wydajność z karty katalogowej.

Czerpnie, wyrzutnie i przejścia dachowe projektujemy w Finlandii, działamy od 1973 roku i mamy ponad 40 opatentowanych rozwiązań. Nie produkujemy central rekuperacyjnych, dostarczamy elementy, przez które centrala pobiera i oddaje powietrze. Nie zajmujemy się też montażem. Czerpnię zamontuje certyfikowany instalator z naszej sieci, a jego dane znajdziesz na stronie Gdzie kupić.